“Travmanın Nörobiyolojisi”

Murray David Schane

2.slayt

Sizi öldürmeyen, sizi kuvvetli kılar.

3.slayt

Sizi öldürmeyen, sizi hasta kılabilir.

4.slayt

Travmayla alakalı Zihni Bozuklukların 3 Nörobiyolojik Yolu

1.Korku cevabı: mübalağalı cevaplılık; -korku cevabını- söndürmekte muvaffakiyetsizlik; geç tepkisellik

2.Depresyon

3.Anksiyete

5.slayt

Zihin hastalıklarına Yol Açan Travma

Hayatı tehdid eden hadiselerden kurtulanların 1/10 u, ya Travma sonrası stres bozukluğu yahud depresyon veya her ikisini birden geçirir.

-Travmadan sonra- toparlanmaya dair faktörler:

1.Genetik esaslı hassasiyyet

2.Travma evveli ve travma sonrası muhit: Sosyal olarak destekleyici veya tecrid edici olması.

3.Erken stres -ya toparlanmayı arttırır veya hassasiyyeti arttırır.

6.slayt

Transational Araştırmanın Rolü

... Laboratuar esaslı tedkikler, terapilere istikamet veren, klinik unsurların altında yatan mekanizmaları açığa çıkarıyor.

Korku -üzerinde-, gen ibtalleri, beyne mahalli müdaheleler (ablation) ve nörofizyolojik müdaheler vasıtası ile laboratuarda çalışılabilir

Hayvanlar üzerinde bulunan –husūslar, insanlara daha doğrusu- insan beyin fonksiyonlarına; insan korku davranışının muadili olarak, -insan ve - hayvan gen buluntularının mahalli genelerinin -birribiri ile- mukayesesi esası üzerinden terceme olunuyor.

7.slayt

Tevarüs Eden Genetik Profiller

-Travmaya karşı- hassasiyyet veya mukavemeti temin eden nöronal mekanizmalar ve nöro-kimyevi maddelerin kayd edilmesi.

-Aynı zamanda öğrenmeye dair şu husūsların da kayd edilmesi:

1.Korku-ya dair şartlanma

2.Korkunun izalesi istikametindeki öğrenmenin artırılması

3.Korku cevablarının öğrenilmesi istikametindeki öğrenmenin artırılması

4.Korku cevablarının bastırılmasının teşviki

8.slayt

Travma neticesi ortaya çıkan depresif bozukluklar

-Çocuk sui istimali travmasıà yetişkin depresyonu riski, CRHR1 geninin polimorfizmleri ile rabıtalıdır.

-Kemirgenler üzerinde yapılan tedkikler: Gelişimsel esaslı strese maruz kalınmasını müteakiben hasıl olan HPA aksı aktivitesi, amigdalanın merkezi çekirdeği (CeA) ndeki CRH ve PVN aktivitelerinin arması ile rabıtalıdır. Bu CRH nin CeA da serbest sentezi ma’nasına gelir.

9.slayt

-FKBP5 geninin ifadesi travma ile azalır ve “co-chaperone” GR ın yükselmesine sebeb olur.

-FKBP5 ve/yahud CRHR1 gibi münferid nükleotid polimorfizmleri+ağır çocuk sui istimaliàDepresyonla beraber yetişkin PTSB nun seviyesini ta’yin eder.

-Bu polimorfizmler; çocukluk devrinde sui istimale maruz kalanlarda PTSB, mood ve anksiyete bozuklukları bulunması riskinin %30-40 ını teşkil eder.

11.slayt

Travma İnkışafında Korku

-PTSB, mübalağalı korku cevabı veyahud korku cevabını kontrolde kifayetsizlik neticesinde inkışaf eder

-Nötral tenbih, benzer tenbihlere maruz kalındığı zaman tetiklenen, evvelce travma esnasında mevcūd olan (mesela yüksek ses gibi ) şartlı korku cevabını te’min eder.

12.slayt

Korku İnhibisyonu

Ta’rif: Emniyet sinyallerini öğrenme

Tehlike ve emniyet alametlerini biribirinden ayırabilme kabiliyeti.

Emniyet alametlerinin mevcudiyyeti vukuunda korku cevabını bastırabilme kabiliyeti.

13.slayt

Korku Şartlanması

Nötral tenbih (şartlı tenbih)

+

Travma (şartsız tenbih)

=

Şartlı korku cevabı

14.slayt

Fizyolojik cevablar

1.akustik tehdit cevabı (doğrudan amigdala rabıtası)

2.cildin ileticilik cevabı (sempatik sinir faaliyyeti)

15. slayt

Öğrenilmiş Korkunun Ketlenmesi (İnhibisyonu)

A. AX + Tehlike Sinyali

6 saniye + 108 db sinyal + 0.5saniye=hava patlaması

B. BX-Emniyet Sinyali

6 saniye. 108db sinyal

C. AB+ Transfer Testi

6 saniye. 108db sinyal

16. slayt

PTSD’de Korku İnhibisyonu

Korku İnhibisyonunda Seçici Noksan / Daha büyük korku cevabı

İzale+ şartlı inhibisyon= korku cevabının aktif bastırılması

Korku: beyinin altkabuksal (subcortical) alanlarından neşet eder.

Emniyet sinyalleri kognitif ve kortikal alanlarda işlemden geçer.

17. slayt

PTSD Elde Etme: azalan korku inhibisyonundan kaynaklanır.

Devam eden PTSD: azalan korku cevabının izalesine sebebiyet verir.

19. slayt

Korku Cevabında Amygdala

Amygdala, Prefrontal cortex’de bulunur.

— amygdala — hypothalamic-pituitary-axis

1. Korku cevabı

2. Korkunun İzalesi PTSD

3. Korku İnhibisyonu

20. slayt

Muhit İlişkileri Tarafından-Gen

PTSD

1. 5-HTTLPR (serotonin promotor length polymorphism)+ düşük risk muhiti—PTSD için düşük risk

FAKAT

2. 5-HTTLPR+ yüksek risk muhiti---PTSD için daha yüksek risk

*Sosyal muhit, 5-HTTLPR genotipinin etkisini değiştirir.

21. slayt

Muhit İlişkileri Tarafından-Gen

2. FKBP5 glükokortikoid reseptör hassasiyetini düzenleyen proteindir.

· FKBP5’deki polimorfizmler, çocuk tacizi vakası travmasına maruz kalmış yetişkinlerdeki PTSD riski ile ilişkilendirilmişlerdir.

· Stresle alakalı HPA genleri, hayatın ilerleyen dönemlerinde korku inhibisyonu ve korkunun amygdale düzenlemelerini değişikliğe uğratırlar.

22. slayt

Korku İnhibisyonunun Farmokolojisi

· Travmadan sonraki saatler: Propranolol korku hafızası konsolidasyonunu engeller.

· Sonra (konsolidasyondan sonra): D-cyclosterine ile teşhir terapisi öğrenmenin izalesini arttırır + sonradan korku hafızasının eski mevkiine dönmesini bloke eder.

23. slayt

PTSD Ansiyetesinin NöroKimyası: Norepinephrine

· PTSD’de beynin NE sistemlerinin anormal düzenlemeleri

· Dopamine ve NE, NE transporter ifadelerini harekete geçirir.

· Kronik stresNE transporter mevcudiyetini azaltır- ---> sinapslarda arttırılmış NE.

· arttırılmış NE ---> arttırılmış 5-HT ve dopamine salınımı.

· arttırılmış NE ---> arttırılmış GR reseptör hassasiyeti.

24. slayt

PTSD Ansiyetesinin NöroKimyası: Serotonin

· Kortikal-amygdala sistemindeki serotonin reseptörü HT1B , 5-HT alınmasını ve 5-HT transporterlarını düzenler.

· 5-HT1B, taviz verilirse, PTSD anksiyete semptomları riskini arttırır.

· 5-HT1B muhalifleri (SSRI ler), 5-HT alımı inhibitörlerinin yararını arttırır.